๑๖. นิทานเรื่อง นางโรหิณีหายจากโรคเรื้อน

นิทาน

เรื่อง นางโรหิณีหายจากโรคเรื้อน

     ๐ มีนิทานนานสุดครั้งพุทธกาล           เป็นนิทานเรื่องจริงทุกสิ่งสรรพ์

เจ้าฟ้าชายอนุรุทธสุดสำคัญ                    สำเร็จพระอรหันต์ชั้นโสฬส
สามารถเข้าฌานท่องตามส่องสอด         เห็นตลอดในกมลของคนหมด
ติดตามญาณอภิญญาตถาคต                  เมื่อถึงวันสวรรคตจรตนิพพาน
วันหนึ่งพระเถระพระอรหันต์                     สาวกถึงครึ่งพันพอสัณฐาน
เสด็จไปเยี่ยมองค์พระวงศ์วาน                 ยังพิมานเมืองอินทร์กบิลพัสดุ์
พระประยูรญาติกาก็มาครบ                      เข้านอบนบพระองค์วงศ์กษัตริย์
ขาดแต่พระภคีณีนารีรัตน์                         พระน้องถัดคนโตโรหิณี
พระเล็งญาณผ่านพ้นทุกหนแห่ง              ก็รู้แจ้งในจิตของอิตถี
เป็นขี้ทูดปูดไปไม่โสภี                             อายพระพี่พระอรหันต์เกือบพันองค์
เจ้าฟ้าชายเถระอนุรุทธ                            เป็นบุรุษสุดดีมีประสงค์
จะโปรดพระขนิษฐ์จิตจำนงค์                   จึงเจาะจงตรัสว่าให้มาพบ
พระนางโรหิณีนารีรัตน์                             สุดจะขัดพระพี่เที่ยวลี้หลบ
จึงคลานเข่าเข้าหานอบมานบ                  โดยเคารพอรหันต์เกือบพันองค์
พระอรหันต์มองลอดทอดพระเนตร          นึกสังเวชในใจใคร่ประสงค์
อยากให้นางหายโรคสิ้นโศกลง               บุญเราจงช่วยนางให้บางเบา
ด้วยจิตพระอรหันต์เกือบพันองค์              มองเจาะจงกรุณาเมตตาเขา
จึงพระโรคของนางค่อยสร้างเซา             ที่โศกเศร้าค่อยสว่างกระจ่างใจ
พระอนุรุทธแจ้งจิตนิมิตรหมด                   จึงเผยพจน์กับน้องให้ผ่องใส
"จงทำบุญหนุนส่งจำนงใน                       อันโรคภัยก็จะหายสบายตัว"
นางจึงขายเครื่องประดับสำหรับร่าง         เอามาสร้างภัตตาคารใช่ชั้นชั่ว
เป็นโรงฉันสองชั้นข้างสระบัว                  ไว้ในรั้วนิโครธาพระอาราม
นางมาคอยปูลาดอาสนะ                          ถวายพระน้ำอาบไม่หยาบหยาม
ปฎิบัติวัตถาพยายาม                                กระทำตามพี่สั่งโดยตั้งใจ
แล้วนิมนต์พระสงฆ์ลงมาฉัน                     นับร้อยพันพร้อมหน้าศาลาใหญ่
พระพุทธเจ้าเป็นประธานรับทานไทย       แต่นางไม่โผล่หน้าโรคามี
พระพุทธองค์ทราบชัดกษัตริย์สาว           แจ้งเรื่องราวกรรมเก่าของสาวศรี
จึงตรัสสั่งเรียกหาโรหิณี                           แล้วทรงชี้กรรมเก่าเล่าให้ฟัง
ว่ากรรมเก่าเคยสร้างไว้ปางก่อน               ที่บังอรเคยสร้างไว้ปางหลัง
เคยเป็นมเหสีเจ้าชีวัง                               แต่คราวคร้ังชาติก่อนนับย้อนไป
ผูกใจเจ็บนางนาฎชาตินักฟ้อน                 มารำร่ายกายอ่อนทอดกรไหว
พระสามีโปรดปรานเป็นหวานใจ               หลงรักใคร่นางละครช่างฟ้อนรำ
จึงเอาหมามุ่ยใส่ในเสื้อผ้า                        จนคันกายาพองเป็๋นหนองคร่ำ
เป็นแผลเป็นทั่้วกายาจนหน้าดำ               จึงเวรกรรมตามติดเป็นนิตย์มา
เป็นขี้ทูตกุฎฐังในครั้งนี้                             เพราะเวรมีกรรมก่อนย้อนมาหา
ให้ละโลภโกรธหลงนั้นลงมา                     ลดอิจฉามานะสละไป
พระนางโรหิณีนารีรัตน์                              ได้ฟังตรัสเทศนาพาผ่องใส
สำเร็จโสดาบันโดยทันใด                          ทั้งโรคภัยหายขาดสะอาดองค์   (๓๘ คำ)

                                                                          ๓  มกราคม ๒๕๓๓                     
                 
                   

๑๕. นิทานเรื่อง พระเจ้าสุปปพุทธะถูกธรณีสูบ

นิทาน

เรื่อง พระเจ้าสุปปพุทธะถูกธรณีสูบ

     ๐ มีนิทานนานสุดครั้งพุทธกาล           เป็นนิทานเรื่องจริงทุกสิ่งสรรพ์

เรื่องนี้นานประมาณสักสองพัน                 หกร้อยปีเศษน้ันโดยประมาณ

สมเด็จพระทศพลทรงชนม์ชีพ                 ยังไม่รีบวิมุตตโลกตุรสถาน
อยู่นิโครธารามงามตระการ                      ณ ป่าไทรใกล้สถานกบิลพัสด์ุ
พระเสด็จนำหน้าพระสาวก                      ไปทางบกลดเลี้ยวคดเคี้ยวจัด
เพราะมีผู้นัดหมายถวายภัต                     จึงเลาะลัดทางเกวียนที่เตียนไป
พระเจ้าสุปปพุทธะพระปิตุลา                   นั่งขวางหน้าทางนั้นไม่หวั่นไหว
ดื่มน้ำจัณฑ์เมามายสบายพระทัย            มีบ่าวไพร่พรั่งพร้อมแวดล้อมวง
นั่งขวางทางพระองค์ที่ทรงผ่าน              จะกล่าวขานอย่างไรไม่สมประสงค์
ว่าเราเป็นราชาอย่าทะนง                         จะหลีกองค์สมณะเรื่องอะไร
พระผู้มีพระภาคลำบากนัก                       ไม่อาจจักข้ามกรายเจ้าชายได้
มีศักดิ์เป็นปิตุลาชราวัย                            เป็นญาติในวงศ์เล่าชั้นเจ้าลุง
จึงเสด็จย้อนหลังยังกุฎี                            มิได้มีภัตตาหารอันใครหุุง
จึงอดกระยาหารอันบำรุง                          แต่ทรงมุ่งหน้าเดินดำเนินไป  
พร้อมสาวกใหญ่น้อยนับร่้อยรูป                ก็เศร้าซูบอาหารไม่ผ่านไส้
แต่พระองค์แย้มโอษฐ์ไม่โกรธใคร           พระอานนท์สนใจในท่าที
เพราะพระองค์มิใครได้สำรวล                  ถ้าแย้มสรวลเห็นพระทนต์ไม่พ้นที่
มักจะมีเรื่องราวเล่าดีดี                             จอมมุนีแย้มสรวลสำรวลใคร
พระพุทธองค์ทรงตอบโดยชอบว่า           พระปิตุลาก่อกรรมลึกล้ำใหญ่
ที่ปิดทางเสด็จองค์พระทรงชัย                 ต่อนี้ไปเจ็ดวันเห็นทันตา
จะถูกธรณ๊สูบฮุบพระองค์                         จนมิดลงใต้ดินสิ้นเกศา
ที่บันไดปราสาทพระราชา                        บาปแรงกล้ากรรมเวรจะเป็นไป
ฝ่ายอำมาตย์สุปปพุทธะบุรุษราช              ตามพระบาทสอดหูอยู่ใกล้ใกล้
ได้ยินคำพยากรณ์สังหรณ์ใจ                    จึงกลับไปทูลนายเข้ารายงาน
พระเจ้าสุปปพุทธะทรงประมาท                คงจะพลาดแล้วหนอไอ้ออหลาน
จึงขึ้นปราสาทน้ันมิทันนาน                       ไม่ยอมผ่านลงชั้นคั่นบรรได
วันที่เจ็ดเสร็จสมอารมณ์แน่                       พระสมณะจะแพ้เราจนได้
ขณะนึกตรึกตรองต้องพระทัย                   ว่ามีชัยได้ชนะพระพุทธองค์
ม้ามงคลคึกคะนองก้องปราสาท                อัศวราชตัวโปรดโสดประสงค์
ส่งเสียงร้องก้องวังดังเจาะจง                    เรียกพระองค์ลงมาหาม้ามณี
จึงเสด็จลงมาจากปราสาท                        โดยประมาทลืมองค์พระทรงศรี
พอทรงเหยียบพื้นพลันในทันที                 พระธรณีแยกวูบสูบพระองค์
จนมิดองค์ตรงชั้นเชิงบรรได                      เสนาในนั้นรีบเข้าถีบส่ง
อัศจรรย์บรรดาลขึ้นโดยตรง                      สิ้นชีพลงจมสิ้นในดินดาล 
พระเจ้าสุปปพุทธะพระราชา                      ทรงโกรธาพยาบาทโดยอาจหาญ
ว่าทิ้งพระธิดายุุพาพาล                              และทิ้งหลานราหุลจึงขุ่นเคือง
ยังไม่ยกเชื้อสายฝ่ายกษัตริย์                     พระเทวทัตขึ้นให้เป็นใหญ่เขื่อง
กดพระเทวทัตบุตรตัวกลัวรุ่งเรือง              นี่คือเรื่องเคืองโกรธโทษพระองค์
ไม่ทราบถึงฤทธิรุทธสุดประเสริฐ               อันล้ำเลิศที่สุดพุทธประสงค์
คิดว่าพระชั้นญาติราชวงศ์                         พระจีงทรงดูแคลนเคียดแค้นนัก
เรื่องธรณีสูบนี้มีความหมาย                       ครั้งปู่ย่าตายายย่อมรู้จัก
คำสบถสาบานโบราณมัก                          ท่านชอบชักคำมาสั่งสาบาน
ให้ธรณีสูบตายวายชีวิต                             ถ้าทำผิดชั่วชาติใจอาจหาญ
คนทำผิดทำชั่วกลัวลนลาน                       ไม่อาจกล้าสาบานตำนามี
เรื่องนี้ไม่นิพนธ์เป็นมนตรา                        ในบทพาหุุงควรมีถ้วนถี่
เพราะจะเกินเก้าบทพจนีย์                         พระบาลีไม่เห็นเป็นมงคล ฯ  (๔๖ คำ)

                                                                         ๑  มกราคม  ๒๕๓๕                          
                                                                 

๑๔ นิทานเรื่อง อานันทเศรษฐีเกิดเป็นคนขอทาน

๑๔  นิทาน

เรื่อง อานันทเศรษฐีเกิดเป็นคนขอทาน

     ๐ มีนิทานนานสุดครั้งพุทธกาล        เป็นนิทานเรื่องจริงทุกสิ่งสัตย์

ในเมืองสาวัตถีบุรีรัตน์                           มีสารพัดไพร่ผู้ดีเศรษฐีดัง

มีพ้อค้าบกเรือเชื้อกษัตริย์                     มีคนขัดขี้ทูตพวกกุูฎฐัง

อานันทเศรษฐีมีชื่อเสียงลือจัง              เงินในคลังไม่น้อยแปดร้อยล้าน

แต่ตระหนีถี่เหนียวเด็ดเดี่ยวเหลือ         ไ่ม่เอื้อแก่ใครใครนอกในบ้าน

ไม่่บริจาคเจือจุนการบุญทาน                 กมลสันดานเด็ดเดี่ยวไม่เหลียวแล

มีบุตรชายคนเดียวคอยเคี้ยวเข็ญ          ให้บุตรเป็นเช่นตนมาจนแก่

บุตรชื่อมูลสิริสิยังแพ้                             เหมือนพ่อแต่ยังน้อยไม่ค่อยงก

เมื่ออานันทเศรษฐีสิ้นชีวิต                     จึงมีสิทธิ์รับต่อมรดก

ปกครองทรัพย์ต่อมาเป็นทายก              ทรัพย์สินบกพร้องไปมิใคร่รบ

วันหนึ่งพระพุทธองค์ทรงสอดส่อง         เพ่งฌานมองตรวจไปใคร่ประสบ

ใครมีบุญสร้างมาจะปรารภ                     จะได้พบพระธรรมอันอำไพ

ตรวจประสบพบบุญมูลสิริ                       มีสติปัญญาดวงตาใส

ได้ดวงตาเห็นธรรมอยู่รำไร                    เหมือนบัวใต้น้ำหล่อรอเวลา

จะปริ่มน้ำขึี้นมาเวลาบ่าย                       เมื่อรับสายสุริยันอันแรงกล้า

จึงเสด็จไปพลันมิทันช้า                         กับพระอานนท์น้องเป็นสององค์

เสด็จไปบิณฑบาตรทรงยาตรา              ในพาราสาวัตถีมีประสงค์

จะโปรดมูลเศรษฐีนี้โดยตรง                  โดยเจาะจงกองขยะระยะทาง

เห็นเด็กข้างกองขยะตะกละหิว              โดยเดินหิ้วชามกะลามาข้างข้าง

จึงถามพระอนุชามาพลางพลาง             ดูรูปร่างเด็กเล่นจะเป็นไร

พระอานนท์สังเกตุเด็กเพศชาย              แต่ร่างกายอัปลักษณ์น่าผลักใส

นัยน์ตาโปนปากเบี้ยวหน้าเหี่ยวไป         ผมหยิกไหม้เท้าเกดูเฉโก

พระองค์ทรงปุจฉาพระอานนท์               ไปจนพ้นเด็กน้อยผู้ต้อยต่ำ

ไปบอกมูลเศรษฐีผุ้มีธรรม                       ว่าเธอจำพ่อบ้างหรืออย่างไร

เมื่อสักครู่เราเผอิญเดินไปปะ                   กองขยะกองเกลี่อนริมเรือนใหญ่

ท่านเศรษฐีอานันท์อยุ่นั่นไง                    เธอจงไปเรียกหาบิดาตน

ท่านมูลเศรษฐีไม่มีเชื่อ                            นึกแสนเบื่อนักหนาตาถลน

นั่นมันเด็กข้างทางร่างพิกล                      พระทศพลเจรจาไม่น่าฟัง

พระทศพลดลใจให้เด็กน้อย                     ค่อยเดินต้อยตามทางมาข้างหลัง

ให้รำลึกชาติได้ในภวังค์                           แล้วมานั่งลงพูดเล่าบุตรตน
ว่าพ่อหรือชื่อว่านายอานันท์                     เคยเป็นชั้นเศรษฐีทวีผล
อยู่่บ้านนี้นานเหลือเมื่อเป็นคน                 จนวายชนม์ไปเกิดกำเนิดกาย
เป็นลูกคนขอทานอยุ่บ้านโน้น                  แล้วก็โดนขับไล่น่าใจหาย
เพราะยากจนอนาถาน่าอับอาย                 แต่ไม่ตายเคราะห์กรรมกระหน่ำเรา
ให้ลำบากยากจนทุพพลภาพ                    มาขัดลาภตั้งแต่เกิดกำเนิดเล่า
ทำให้แม่ยากไร้มิใช่เบา                            ท่านจึงเอามาทิ้งเพราะชิงชัง
แต่เราก็ไม่ตายวายชีวิต                             เพราะกรรมติดตามแท้มาแต่หลัง
ไม่ทำบุญกับเขาสักคราวครั้ง                     มีแต่นั่งโกรธเกรี้ยวเพราะเหนียวทรัพย์
คนขอทานมาหาก็ด่าทอ                            พระมาขอสิ่งใดก็ไล่ขับ
เที่ยวไล่ตีไพร่ข้าผุ้อาภัพ                           เราจึงรับเวรกรรมกระหน่ำมา
มูลสิริถามว่าถ้าเป็นพ่อ                              คงรู้ข้อเท็จจริงทุกสิ่งสาร์
อันทรัพย์สินเพชรมณีมีราคา                     ท่านบิดาฝังไว้ที่ไหนมี
เด็กขอทานก็ชี้ที่ฝังทรัพย์                         ในที่ลับเร้นซุกไว้ทุกที่
มูลสิริเชื่อพลันในทันที                              ว่าเด็กนี้คือบิดาชราวัย
ไปขุดได้ทรัพย์สินใต้ดินดอน                    ที่ฝังซ่อนไว้มากหาน้อยไม่
จึงเลี้ยงดุอาหารสำราญใจ                         รับเลี้ยงไว้ในบ้านสำราญรมย์
แต่เด็กนั้นวาสนาแสนอาภัพ                       ไม่ยอมรับอนุเคราะห์อันเหมาะสม
เที่ยวขอทานไปตามกรรมนิยม                   เที่ยวซานชมซุกซนไปจนตาย
ฝ่ายเศรษฐีมูลสิริก็ตริตรึก                           หวนรำลึกถึงบิดาพาใจหาย
สัตว์ทั้งหลายก่อเกิดกำเนิดกาย                 อยู่ในสายพระมหาสมุทัย
ล้วนเวียนว่ายตายเกิดกำเนิดมา                  เหมือนปวงปลาว่ายเร่ทะเลใหญ่
สังสารวัฎเฉกมหาชลาลัย                           เพราะผลกรรมนำให้เกิดเวียนวน
พ่อเศรษฐีเกิดมาเป็นยาจก                          ต้องต่ำตกเพราะไม่สร้่างทางกุศล
จึงนอบน้อมประณตพระทศพล                    จนเกิดผลตามมาโสดาบัน (๕๘ คำ )

                                                                            ๑  มกราคม  ๒๕๓๓
                     

๑๓ นิทานเรื่อง พระเทวทัตเสนอญัตติ ๕ ประการ

นิทาน

เรื่อง พระเทวทัตเสนอญัตติ ๕ ประการ

     ๐ มีนิทานนานสุดคร้ังพุทธกาล              เป็นนิทานเรื่องจริงทุกสิ่งสรรพ์

พระเทวทัตมีฤทธิ์ประสิทธิ์ครัน                   จนถึงขั่นเหาะเล่นเหมือนเช่นนก

แต่มิได้เป็นพระอริยสงฆ์                             เพราะเหตุหลงบาปกรรมจึงต่ำตก

อยากเป็นใหญ่ในบรรดาพระสาวก              อยากจะปกครองขาดแทนศาสดา

แต่พระองค์ไม่ทรงอนุญาต                         จึงอาฆาตแค้นใจอยู่ในหน้า

วางแผนฆ่าอาจาย์นมนานมา                      ไม่สมมาดปรารถนาวุ่นว้าใจ

จึงเสนอญัตติดำริว่า                                    จะหักหน้าพระองค์ให้จงได้

จึงกราบทูลมุลเหตุเป็นเลศนัย                     ถ้ามิให้คราวนี้เห็นดีกัน

เราจะแยกหมู่สงฆ์ไม่ลงหัว                          จะตั้งตัวเราเด่นให้เห็นนั่น

หมู่สงฆ์ฺเดิมก็จะด้อยลดถอยพลัน                ฝ่ายเราน้ันมากมีทวีไป

วันหนึ่งจึงกราบทูลถึงมูลเหตุ                      สงฆ์เป็นเพศถือพรตมียศใหญ่

ควรเคร่งครัดเต็มที่มีวินัย                             ควรถึอให้ยิ่งกว่าห้าประการ

หนึ่งมิให้เสพหามังสาสัตว์                           ให้ถือมังสวิรัติทุกสถาน

สองให้ออกบิณฑบาตทุกวันวาน                 ไม่ฉันภ้ตตาหารบ้านผุ้ใด

สามให้ฉันในบาตรไม่ขาดเว้น                      ไม่รับประเคนนอกบาตรมาฉันใหม่

สี่ให้ถือผ้ากาสาว์ไตร                                    สามผืนไม่รับถวายมากมายมี

ห้าให้อยู่โคนไม้ในไพรสณฑ์                        ไม่อยู่บนเรือนชานสถานที่

ไม่อยู่ในอาวาสปุลาดดี                                  ทั้งห้านี้ถือตลอดยอดวินัย

พระพุทธองค์ทรงฟังตรัสสั่งว่า                      ญัตติห้าข้อควรจะครวญใคร่
ใครจะถือถือตามความพอใจ                         แต่มิให้ถือทั่วทุกตัวตน
สงฆ์มิได้หุงหาซึ่งอาหาร                               เที่ยวขอทานข้าวสุกอยู่ทุกหน
เขาให้ทานชั่วดีตามมีจน                                เราต้องทนรับประทานอาหารนั้น
อันเนื้อสัตว์ฉันได้เราไม่ห้าม                           ไม่ผิดสามข้อเจตนานั่น
หนึ่งไม่สั่งให้ทำเป็นสำคัญ                             สองไม่ทันเห็นว่าเขาฆ่าเนื้อ
สามไม่ติดใจสงสัยว่าใครฆ่า                           เพื่อเอามาถวายแลทำแผ่เผื่อ
ให้เราฉันจำเพาะเจาะจงเบือ                           ฆ่าแกงเพื่อเจาะจงพระสงฆ์เรา
การบิณฑบาตรยาตราหาอาหาร                      เพื่อโปรดปรานคนผู้ทุกหมุ่เหล่า
ก็อาจเว้นได้อยู่ไม่ดูเบา                                   ถ้าหากเขาจะเผดียงไปเลี้ยงดู
ถ้าผ้าไตรจีวรผุกร่อนขาด                                เราก็อาจรับถวายหญิงชายอยุู่
ไม่ห้ามขาดญาติกามาอุ้มชู                             ให้ผ้าคู่ผลัดได้ไม่เป็นไร
ใครถวายเรือนชานสถานที่                               สร้างกุฎีเรือนฝาให้อาศัย
ก็อยู่ได้คุ้มฝนพันลมไป                                    เราก็ไม่ว่าวอนหย่อนวินัย
อันญัตติห้าข้อไม่ขอรับ                                    จะบังคับถ้วนทั่วหาควรไม่
จะลำบากยากเย็นเคื่ยวเข็ญใจ                          ผลได้ไม่เท่าเสียที่เพลียแรง
จะทรมานหมู่สงฆ์อย่างจงใจ                             ฝืนนิสัยผู้คนทุกหนแห่ง
สงฆ์จะอยู่อ้างว้างในกลางแปลง                       เหมือนจะแกล้งทำลายอยู่ภายใน
พระเทวทัตฟังคำพระดำรัส                               ให้นึกขัดเคืองมากที่อยากใหญ่
ไม่ใหญ่สมอารมณ์ไม่สมใจ                               จึงออกไปเจรจากับสาวก
อันญัตติห้าข้อเราขอถาม                                  ใครเห็นดีเห็นงามไม่ต่ำตก
จงตามหลังเรามาในป่ารก                                 พวกทายกทายิกาสักการะ
เพราะเคร่งครัดธรรมวินัยเมื่อใคร่รู้                     จะพรั่งพรุกันมาสาธุสะ
จะมีลาภมีทานเบิกบานละ                                 อยากเป็นพระมีวินัยไปกับเรา
ในโลกนี้มีชนปะปนอยุ่                                       คนไม่รู้ธัมโมพวกโง่เขลา
พวกรู้น้อยพลอยรำคาญสันดานเดา                   จึงไปเข้าเสเพลกับเทวทัตล
สงฆ์ประมาณห้าร้อยไม่น้อยอยู่                          มิใช่ผู้อริยอรหันต์
สังฆเพทเหตุแบ่งอย่างแจ้งชัด                           เกิดวิบัตขึ้นในสมัยนั้น
พระพุทธองค์เรียกหาพระสารีบุตร                      พระโมคคัลาน์ฤทธิ์รุทธอรหันต์
ให้ไปตามสงฆ์กลับโดยฉับพลัน                         ทิ้งแต่ชั้นโง่งมให้จมโคลน
พระโกกิลาแสนโกรธพิโรธเร่า                            จึงขึ้่นเข่าเทวทัตเหมือนหัดโขน
เลือกกระอักออกมาหูตาโปน                              นอนอยู่โคนพฤกษาในคราน้ัน                                   

 ครั้นค่อยหายคลายทุกข์จึงขุกคิด                      ว่าเราผิดคิดบาปหยาบมหันต์
ควรไปกราบขอขมาอย่าช้าพลัน                         พระภควันคงโปรดยกโทษภัย
จึงขึ้นแคร่แห่หามมาตามทาง                             มาพักข้างทุ่งหนึ่งริมบึงใหญ่
อยากจะอาบน้ำเล่นให้เย็นใจ                             จึงเดินไปนั่งมองดูหนองน้ำ
ฝ่ายพระโมคคัลลาน์พระสารีบุตร                       ทูลพระพุทธองค์ต่อถึงข้อขำ
ที่ได้ไปชี้แจงแสดงธรรม                                    แล้วได้นำยุวสงฆ์กลับลงมา
พระเทวทัตสำนึกรู้สึกตน                                    จึงดั้นด้นดินดงลงมาหา
พระสรรเพ็ชญจึงตรัสตัดวาจา                             ว่าไม่สามารถพบประสบเรา
พระเทวทัตทำบาปอันหยาบร้าย                         จักต้องตายทันทีวันนี้เล่า
ธรณีสูบไปมิใช่เบา                                              ยามเมื่อเขาอาบน้ำชำระกาย
จมลงไปเหลือแต่เพียงแค่หัว                              เมื่อรู้ตัวบาปตนเหลือล้นหลาย
จึงออกปากฝากวาจาเมื่อคราตาย                       ว่าขอถวายคางมนุษย์ต่อพุทโธ
อานิสงส์ที่ถวายร่างกายตัว                                 ที่ทำชั่วไว้หนักอยู่อักโข
ชาติสุุดท้ายได้บวชเป็นสังโฆ                             ลุุธัมโมเป็นพระปัจเจกพุทธ
แต่ต้องตกในนรกอเวจี                                        นับหมื่นปีไปเถิดไม่เกิดผุด
ชาติสุดท้ายเกิดกายเป็นมนุษย์                           ลุโลกุตรธรรมเที่ยวอยู่เดียวดาย
การก็เป็นเช่นน้้นสุดผันผ่อน                                พยากรณ์ไว้แสนจะแม่นหมาย  
ธรณีสูบมิดชีวิตวาย                                             สิ้นชื่อชายเทวทัตแต่บัดนั้น
แต่เรื่องนี้ไม่มีมาปรากฎ                                      นิพนธ์พจน์บทคาถาพาหุงนั่น
ทรงพิชิตเทวทัตโดยอัศจรรย์                              รู้กันลั่นบ้านเมืองเลื่องลือชา
มังสวิรัติมาเฟื่องในเมืองไทย                              เพราะมิได้ตรองตรึกและศึกษา
ไม่รู่้เรื่องคำตรัสพระศาสดา                                 ที่สอนว่าฉันเนื้อเพื่ออะไร
ฉันเพื่อมีชีพอยู่ในหมู่สงฆ์                                   เพื่อดำรงพุทธธรรมนำสมัย
ฉันสิ่งที่ชาวบ้านทำทานไทย                               โดยมิได้เจตนาจะฆ่าแกง
ไม่เห็นเขาฆ่าแกงเลือดแดงเดือด                        เห็นเขาเชือดคอตายนึกหน่ายแหนง
ไม่มีความสงสัยใจระแวง                                     ว่าเขาแกล้งฆ่าตายถวายตน
อันเนื่อปลาเช่นน้ันก็ฉันได้                                   ที่เขาให้ทานมาอย่าฉงน
ขณะฉันปลงใจในกมล                                         ว่าเนื่้อคนเนื้อสัตว์โดยสัจจา
มันคือสิ่งเดียวกันทั้งนั้นหมด                                อย่าติดใจในรสเนื่้อมัจฉา
มิใช่อยุ่เพื่อกินจนลิ้นชา                                       ฉันเนื่อปลาเพื่อปลงดำรงธรรม  ฯ (๗๘ คำ)

                                                                                             ๑ มกราคม ๒๕๓๓

            

๑๒. นิทานเรื่อง โลหิตุบาท

๑๒. นิทาน

เรื่อง  โลหิตุบาท

     ๐ มีนิทานนานสุดครั้งพุทธกาล        เป็นนิทานเรื่องจริงทุกสิ่งสรรพ์

ปางเมื่อพระพุทธะภควัน                       ยังทรงขันธ์เป็นพระศาสดา

เมื่อเจ้าชายเทวทัตกษัตริย์ชาติ            เป็นพระญาติอันสนิทใจอิจฉา

ให้พระองค์เป็นพระอุปัชฌาชย์             เมื่อเข้ามาบรรพชาเป็นสาวก

เจ้าชายอื่นพื้นญาติมีวาสนา                  ลุโสดาอรหันต์กันดื่นดก

พระเทวทัตได้ฌาณชำนาญยก             เหาะเหมือนนกเหยี่ยวใหญ่บินไปมา

อยากเป็นใหญ่ในบรรดาพระสาวก        เพื่อจะยกตัวเด่นเป็นหัวหน้า

อยากจะเป็นทายาทพระศาสดา            จึงคิดฆ่าองค์พระภควัน

จ้างเอานายขมังธนูผู้สามารถ                มาพิฆาตศาสดาให้อาสัญ

กลับล้มเหลวเลวจริงทุกสิ่งอัน              โสดาบันใจอ่อนทิ้งศรไป

เอาช้างตกมันมาให้เข้าแทง                  ก็สิ้นแรงหมอบเหมือนไม่เคลื่อนไหว

อันฌานพระศาสดากล้ากระไร              ไม่มีใครจะกล้าเข้าฆ่าฟัน

เราต้องลงมือเองจึงเก่งกว่า                  ต้องจองเวรเข่นฆ่าให้อาสัญ

ขืนทิ้งไว้กำเริบเสิบสานพลัน                ไม่มีวันที่เราจะเข้าแทน

คอยสืบดูรู้ว่าตถาคต                             มีกำหนดเดินทางจึงวางแผน

กลิ้งหินทับทันทีให้บี้แบน                     จึงสมแค้นสมจิตรที่คิดการ

วันนั้นพระพุุทธองค์ผู้ทรงพรต               มีกำหนดเดินไปเข้าไพรสาณฑ์

กระทำพรตในพงดงกันดาร                   จะต้องผ่านเขาแร้งตามแพร่งไพร

จึงขึ้นเขาคิชฌกูฎหน้าบูดบึ้ง                คอยจ้องซึ่งพระศาสดาจะมาใกล้

พอดำเนินผ่านพลันในทันใด                ผลักหินใหญ่ให้เขยื่อนเลื่อนลงมา

หินกระทบแง่ศิลาที่ดารดาษ                ตามไหล่ลาดข้างทางที่ขวางหน้า

หินกระแทกแตกย่อยลอยลมพา          ต้องบาทาตถาคตที่จรดเดิน

พระโลหิตห้อพลันมิทันตก                   เหล่าสาวกแลหาบนผาเผิน

เห็นพระเทวทัตยืนบทพื้นเนิน               ชะโงกเถินเถรจ้องมองลงมา

จึงทราบว่าเทวทัตเธองัดหิน                 ให้ทับดินตกชายที่หมายฆ่า

บุรษชายหมายพิฆาตคือศาสดา            มองลงมาเห็นชัดถนัดใจ

จึงพูดกันบรรดาพระสาวก                     ปลงไม่ตกในจิตว่าคิดไฉน

จึงทูลถามศาสดาว่าอยางไร                 เขาจึงได้คิดร้ายถึงตายเป็น

พระพุทธองค์ตรัสว่าตถาคต                  มีกำหนดดับขันธ์ให้ท่านเห็น

ตถาคตดับขันธ์ในวันเพ็ญ                     จะดับเย็นดับสบายง่ายดายดี

เราไม่ตายเพราะว่าพยายาม                 ใครจะตามฆ่าตายมิใช่ที่

เทวทัตตามฆ่าในครานี้                          จะตกใต้อเวจีหมื่นปีไป

เทวทัตตามผลาญประหารเรา               แต่ปางเก่าชาติก่อนย้อนไปได้

เทวทัตเป็นบิดาชราวัย                         อันมีใจโหดหาญเป็นพาลชน

เกิดเป็นพ่อเลี้ยงเราเมื่อเฒ่าแก่            สามีแม่เราน้ันในชั้นต้น

รังเกียจเราเป็นก้างนอนขวางตน           จึงออกกลอุบายทำร้ายเรา

แต่ฆ่าเราไม่ตายวายชีวิต                      จึงผูกจิตเคียดแค้นมาแสนเก่า

เพราะผูกเวรเราอยุ่อย่าดูเบา                จนตราบเท่าถึงชาติปัจจุบัน

เรื่องพระเทวทัตอุบัติมา                        คู่เวราพยาบาททุกชาตินั่น

คือวัฎสงสารช้านานครัน                        อันสัตว์น้ันเกิดตายว่ายเวียนวน

ไม่รุู้จักสิ้นสุดไม่หยุดหย่อน                   ทรงส่ั่งสอนกรรมวัฎฎ์วิบัติผล

กรรมข้ามภพข้ามชาติประหลาดล้น       แรงกรรมคนทำไว้ย่อมได้รับ

เกิดแล้วตายว่ายวนรับผลกรรม              กรรมชาติก่อนซ้อนซ้ำตามลำดับ

ได้รับในชาตินี้ดูลี้ลับ                              ถึงล่วงดับขันธ์ธาตุในชาตินี้

มีแรงกรรมตามติดชีวิตใหม่                    ตามไปในชาติหน้าไม่ล่าหนี

เพราะผลกรรมทำไว้ในชีวี                      เหมือนเงาที่ตามตนทุกคนไป

เหมือนกงกรรมกงเกวียนที่เวียนผัน        ตามรอยเท้าโคนั้นหาหยุดไม่
เมื่อโคหยุดสัญจรในตอนใด                   เกวียนจึงได้หยุดลงซึ่งกงกรรม
ใครไม่เชื่อชาติก่อนที่ย้อนหลัง               เพราะใจยังโง่เชลาเหมือนเข้าถ้ำ
ใครไม่เชื่อชาติหน้าอย่าจดจำ                 ถึงใหญ่ล้ำยศถาชั้นอาจารย์
ผู่น้ันใจมืดบอดตลอดชาติ                      จะก้าวพลาดเห็นผิดวิตถาร
เป็นมิจฉาทิฎฐิชนอนธกาล                     ห้ามสวรรค์นิพพานช้านานมา
เรื่องนี้ไม่นิพนธ์เป็นมนต์สมัย                  ในบทชัยมงคละคาถา
เพราะจะเกินเก้าบทพจนา                        ท่านถือว่าไม่ขลังดุุจดังใจ ฯ  (๕๔ คำ )

                                                                             ๒๖  ธันวาคม ๒๕๓๒ 

                                                                

๑๑ นิทานเรื่อง ช้างนาฬาคีรี

๑๑ นิทาน

เรื่อง ช้างนาฬาคีรี

     ๐ มีนิทานนานสุดคร้ังพุทธกาล         เป็นนิทานสัจจริงที่สิ่งสรรพ์

เมื่อเจ้าชายเทวทัตกษัตริย์สำคัญ          อันเป็นชั่้นพี่ภรรยาตถาคต

เข้ามาบวชในพระศาสนา                       พร้อมเจ้าชายฝ่ายหน้านามปรากฎ

อนุรุทธเลิศล้ำกระทำพรต                      อานนท์ยศลือชาโสดาบัน

เทวทัตชำนาญชาญโลกีย์                     มีฤทธีเหาะเหินเดินสวรรค์

อยากเป็นใหญ่ในสงฆ์เป็นสำคัญ           คบคิดกันกับกษัตริย์ชาตศัตรู

เอานายขมังธนูผุ้แม่นปืน                       เข้ามายืนยิงหมดก็อดสู

เข้ามากราบราบดินสิ้นประตุ                  แพ้พระผู้มีพระภาคไม่อยากคบ

แต่ไม่ละความเพียรเวียนไปหา             เอาช้างงาเหยียบเล่นให้เป็นศพ

ไปจ้างควาญช้างองค์พระทรงภพ         เข้าประจบเข้าจ้างควาญช้างทรง

ให้กรอกเหล้าเมามายต้ังหลายไห        ปล่อยช้างใหญ่แล่นตามความประสงค์

ในตอนเช้าอรุณเรื่อเมื่อพระองค์           เสด็จทรงโปรดสัตว์เป็นอัตตา

พระพุทธองค์ทรงทราบแผนหยาบร้าย  ทรงมั่นหมายโปรดสัตว์มีวาสนา

จึงเสด็จบิณฑบาตเดินยาตรา                เดินนำหน้าสาวกมิตกใจ

นาฬาคีรีกินเหล้าจนเมามาย                  จนตาลายแล่นมาหาช้าไม่

จะเข้าแทงพระองค์ผุ้ทรง                      จนใครใครเห็นร้องเสียงก้องดัง

พระอานนท์วิ่งวางออกขวางหน้า           ยอมถวายชีวาเหมือนดังหวัง

พระพุทธองค์ทรงคว้ากาสารั้ง               เอาองค์บังขวางหน้าพระอานนท์  

นาฬาคีรีแล่นรี่ปรี่เข้าหา                         พระตถาคตหยุดวิมุตติผล

นาฬาคีรีก็หยุดลงทรุดตน                      น้อมประณตพระทศพลด้วยงวงงา

พระตถาคตต้องตระพองช้าง                 จับงวงพลางด้วยหัตถ์แล้วตรัสว่า

เจ้าเป็นสัตว์แสนโง่เติบโตมา                 ยังจะฆ่าอรหันต์อนันตกรรม

เจ้าเลื่อมใสศรัทธาตถาคต                     คุกเข่าลดงวงงาลงมาต่ำ
จะสิ้นชาติเดรัจฉานผ่านบาปกรรม          บุญจะนำส่งเกิดกำเนิดตน
จะเวียนเกิดเวียนตายอีกหลายชาติ        ได้พบศาสนาพุุทธวิสุทธิผล
ชาติสุดท้ายได้พบพระทศพล                 จะหลุดพ้นเป็นพระโพธิญาณ
ตรัสจบตบตระพองช้างร้องไห้                เอางวงจับบาทไว้สุดไขขาน
ใจจงรักพระพุทธสุดประมาณ                  ส่งเสียงร้องก้องบ้านสะท้านเมือง
ฝูงชนมาทัศนาพระยาช้าง                       ที่ร้องครางศรัทธาในผ้าเหลือง
เอากล้วยอ้อยเงินตรามาเนืองเนือง         ไม่กลัวเปลืองบูชาพระยาช้าง
จึงเรียกช้างธนบาลในกาลน้ัน                  ครั้นดับขันธ์ด้วยบุญที่หนุนสร้าง
ได้เวียนเกิดเวียนตายมาหลายปาง          มาเกิดทางกรุงศรีอยุธยา
ได้เป็นพันท้ายเรือเจ้าเหนือหัว                ถวายตัวเที่ยวเฟื้่องตามเมืองท่า
ตามเสด็จชมนกและตกปลา                    จนถึงสาครบุรีที่สำคัญ
ถึงโคกขามคลองขดแสนลดเลี้ยว           คัดท้ายเคี้ยวคดไปมิได้พรั่น
จนถึงคุ้งคดเคี้ยวเลี้่ยวไม่ทัน                   โขนเรือนั้นชนตะเคียนจนเศียรพัง
เศียรหงส์หักปักเฉนียนตะเคียนใหญ่       โขนหักไปเรือจอดเข้าทอดฝั่ง
พันท้ายผู้ภักดีสุดชีวัง                              โดดขึ้นยังฝั่งน้ำกระทำการ
กราบถวายบังคมบรมกษัตริย์                   จงโปรดตัดเศียรเกล้าเข้าประหาร
ตามกำหนดบทพระอัยการ                       ผู้อยู่งานถือท้ายนายนาวา
หากประมาทพลาดพลั้งโดยต้ังใจ            กระทำให้เรือที่น่ั่งชนฝั่งฝา
โขนเรือหักปักหล่นบนสุธา                       ท่านให้ฆ่านายท้ายให้วายปราณ
ให้เอาโขนเรือองค์พระทรงศักดิ์               ขึ้นมาปักบนฝั่งแล้วต้ังศาล
เอาหัวนายท้ายเรือเซ่นจีงเป็นการ            ตามโบราณประเพณีอันมีมา
ฝ่ายพระพุทธเจ้าเสือเหลือสงสาร             พระโปรดปรานนายท้ายชายใจกล้า
ตรัสสั่งให้ปั้นดินถิ่นธารา                           แทนกายานายท้ายเท่ากายคน
ตรัสสั่งให้เพชฌฆาตฉกาจกล้า                 ตัดเกศานายท้ายฝ่ายเรือต้น
เพชฌฆาตฟาดฟันในบัดดล                      หัวก็หล่นลงดินดั่งสิ้นใจ
แต่นายท้ายนรสิงห์หมอบนิ่งอยุ่                ไม่ลงสู่เรือทรงพระองค์ใหม่
กราบทุลว่านายท้ายไม่ตายไป                  โปรดฆ่าให้นายท้ายตายจริงจริง
พระเจ้าเสือตรัสว่ากูฆ่าแล้ว                        หัวหล่นแผล็วนั่นคือชื่อไอ้สิงห์
มึงเร่งลงเรือมาอย่าประวิง                          เดี๋ยวกุทิ้งมึงไว้ในไพรวัน
พันท้ายว่่าโปรดรักษาประเพณี                   อันเคยมีแต่กาลโบราณนั่น
อันชีวิตข้าไซร้ไม่สำคัญ                             ขอจงบั่นเกศาข้าพระองค์
ขอถวายชีพไว้ใต้พระบาท                          เพื่อพระราชกฤษดาอันสูงส่ง
เพื่อนายท้ายภายหลังตั้งใจจง                    จะซื่อตรงจงรักและภักดี
พระเจ้าเสือจึงสั่งให้ตั้งศาล                        ให้ประหารนรสิงห์รักศักดิ์ศรี
เอาหัวโขนหัวคนขึืนบัดพลี                         แก่เจ้าที่เจ้าทางนางตะเคียน ฯ
เรื่องนี้ท่านนิพนธ์เป็นมนตรา                       เป็นคาถาชัยมงคลนิพนธ์เขียน
เป็นมนตราธิษฐานนานจำเนียร                   ให้เราเพียรภาวนาสาธยาย
อ้างเอาพระพุทธคุณมาหนุนจิต                   เพื่อพิชิตชนะพาลมารทั้งหลาย
เรียกพาหุงแปดบทบรรยาย                         ภยันตรายผ่านพ้นด้วยมนตรา ฯ (๖๒ คำ)

                                                                                  ๒๖ ธันวาคม ๒๕๓๓

                    

(โปรดติดตามตอนต่อไป)

๑๐. นิทานเรื่องนกแขกเต้าโพธิสัตว์

   

๑๐ นิทาน

เรื่อง นกแขกเต้าโพธิสัตว์

     ๐ มีนิทานชาดกท่านยกมา              พระศาสดาทรงเล่าแก่เหล่าสงฆ์
ว่าครั้งหนึ่งนานสุดพระพุทธองค์          เกิดในวงศ์วิหคเป็นนกไพร
เรียกว่า นกแขกเต้า อยู่เขาเขิน            เที่ยวบินเหินหาธัญญาในนาไร่
เป็นหัวหน้านกร้อยนับร้อยไป              ไปหากินถิ่นไกลจากรวงรัง
เข้าออกบินนำหน้าพาวิหค                   ออกบินผกโผผินถวิลหวัง
พอหายหิวโหยดีมีกำลัง                       พอสายัณห์หันหลังกลับรังนอน
แต่ตัวขุนวิหคเป็นนกรู้                          มีลูกอยู่ในรังนั้นยังอ่อน
มีพ่อแม่แม่ชราจึงอาทร                       ไม่บินจรปากเปล่าเหมือนชาวนก
ยังคาบข้าวสามรวงเป็นพวงห้อย          แล้วบินลอยนำหน้าบรรดาวิหค
เจ้าของนาว่าแขกเต้านี่เจ้างก               กินแล้วฉกเอารวงข้าวเอาไปกิน
จึงร้องด่าว่านกวิหคชั่ว                          เห็นแก่ตัวเจ้าอยู่มิรู้สิ้น
มากินข้าวในนาเป็นอาจิณ                    แล้วยังบินคาบข้าวของเราไป
นกแขกเต้าร้องตอบให้ชอบจิต             เป็นภาษิตสำนวนที่ควรใคร่
ว่าเม็ดข้าวเรากินจนสิ้นไป                    เหมือนเทใส่เหวมาเป็นอาจิณ
อีกรวงหนึ่งที่เราคาบเอาไป                  เพื่อส่งใช้เขาที่เป็นหนี้สิน
อีกรวงหนึ่งฝังไว้ที่ในดิน                       เอาไว้กินชาติหน้าอนาคต
อีกรวงหนึ่งให้กู้แก่ผู้อื่้น                         ที่เขายื่นมือยืมเมื่อยามอด
เมื่อเขามีหมื่นแสนคงแทนทด               เขาคงชดใช้หนี้ที่ยืมไป
คือใช้หนี้พ่อแม่ที่แก่เฒ่า                       เคยเลี้ยงเรานานโขจนโตใหญ่
ฝังดินคือบุญทานหว่านเอาไว้                คงขุดได้ต้นทุนการบุญทาน
ให้กู้คือให้บุตรสุดสวาท                         ที่ยังขาดทุนปักเป็นหลักฐาน
ต้องให้กู้ยืมพลันมิทันนาน                     เพื่อบุตรหลานมีกำลังขึ้นตั้งตัว
นกแขกเต้าเป็นโพธิสัตว์อุบัติมา            เป็นตถาคตตรัสสอนสัตว์ทั่ว
สอนให้หาทรัพย์ชอบในครอบครัว         กินไปชั่วชีวิตคิดให้ดี
ส่วนหนึ่งกินสิ้นไปเหมือนใส่เหว            เหมือนน้ำเหลวละลายกลายเป็นขี้
ส่วนหนึ่งตอบแทนบุพการี                     ผู้ให้ชีวิตตูเลี้ยงดูมา
เรียกว่าเงินใช้หนี้เป็นที่ชอบ                  เราต้องตอบแทนคุณบุญหนักหนา
ให้กู้คือเลี้ยงดูบุตรภรรยา                      ถือเป็นหน้าที่ด้วยช่วยชักนำ
ช่วยคนอดคนอยากคนยากไร้               เหมือนฝังไว้ในดินในถิ่นถ้ำ
ย่อมขุดพบทรัพย์เก่าที่เราทำ               ไม่จมน้ำหายไปคงได้คืน ฯ (๓๐ คำ)

           
                                                                     ๒๕ ธันวาคม ๒๕๓๒


----------------------------------------------------------------------------------------
* นกแขกเต้าพูดได้ คือทราบจากทศพลญาณ ถึงเจโตปริยญาณ
 ทราบความคิดของสัตว์ ไม่ใช่สัตว์พูดเอง